آیا کشته شدگان آشوب ها، شهید هستند؟
در تعریف فقهی، شهادت به کشتهشدن در راه خدا گفته می شود که در احادیث از آن بهعنوان بالاترین نیکی و گرامیترین مرگ یاد شده است. در آیات قرآن و روایات، برای شهادت، آثاری همچون زنده ماندن، برخورداری از حق شفاعت و آمرزش گناهان ذکر شده است.
بنا بر نظر مراجع تقلید، شهیدی که در معرکه جنگ به شهادت برسد غسل و کفن ندارد و لمس کردن بدن او موجب واجب شدن غسل مس میت نمیگردد. احکام مذکور شامل کسانی است که با اذن معصوم یا نائب خاص او در جنگ شرکت کردهاند. همچنین بنا بهفتوای بیشتر فقیهان، این احکام شامل کسانی که در زمان غیبت با اذن نائب عام امام یعنی ولی فقیه یا حتی بدون اذن او، برای دفاع در برابر هجوم دشمنان اسلام کشته میشوند، نیز میگردد.
در معنای عرفی به هر کسی که در راه حفظ انقلاب اسلامی ایران و دفاع از کشور اسلامی ایران جان خودش را از دست بدهد شهید گفته می شود.
در تفسیر نمونه آمده است که شهادت یک معنای خاص و یک معنای عام دارد. معنای خاص آن همان معنای فقهی است و معنای عام آن این است که انسان در مسیر انجام وظیفه الهی کشته شود یا بمیرد. (مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۹ش، ج۲۱، ص۴۰۷-۴۰۸.)
در تشخیص اینکه مصداق معرکه جنگ چیست می توان گفت و گو کرد اما وقایعی همچون آنچه در چند روز اخیر (اغتشاشات 1404) اتفاق افتاد رسما جنگ داخلی به حساب می آید. نیروهای حافظ امنیت (نیروی انتظامی و بسیج) در مقابل کسانی قرار گرفته بودند که دشمن اسلام و انقلاب و جمهوری اسلامی بودند.
تصاویری که از درگیری ها در رسانه ها منتشر شده است نشان می دهد که مهاجمان هیچ ابایی از آتش زدن قرآن و مساجد و اماکن دینی همچون امامزاده ها و مصلی نمازجمعه و … نداشته و با قساوت تمام نسبت به تخریب آنها اقدام می کردند. درگیری های اخیر بر خلاف نمونه های سابق در سالهای 88 و 98 و … دیگر صرفا بر مخالفت با نظام جمهوری اسلامی خلاصه نمی شود بلکه شواهد موجود نشان از آن دارد که اهداف تعیین شده مهاجمان بر نابودی اسلام و نمادهای اسلامی و حکومت اسلامی تمرکز دارد. این افراد که سرباز سرویس های اطلاعاتی دشمن محسوب می شوند و عمدتا توسط نیروهای دشمن آموزش دیده اند، مسلمان نیستند و جزو کفار حربی به حساب می آیند که با مسلمانان و اسلام در جنگ اند و در صدد نابودی آن برآمده اند. قطعا میدان مبارزه با این افراد، معرکه جنگ است و کسانی که در این میدان جان خود را از دست بدهند هم از نظر فقهی و هم از نظر عرفی شهید محسوب می شوند و احکام شهید بر آنها جاری می شود.
اما نکته مهم اینجاست که همه کشته شدگان جزو نیروهای حافظ امنیت نیستند و برخی از افراد جزو مردم عادی بوده اند که توسط مهاجمین و اغتشاشگران به طرز ناجوانمردانه ای جان خود را از دست داده اند. بسیاری از کشته شدگان در خیابان های فرعی و توسط آلات قتاله و اسلحه های شکاری و سنگ و … کشته شده اند. این افراد هم چون به دست عوامل دشمن و دشمنان اسلام و نظام اسلامی جان خود را از دست داده اند در حکم شهید می باشند و اجر شهید را خواهند برد اما چون طبق مفهوم فقهی و عرفی شهید، لزوما در راه دفاع از اسلام و نظام اسلامی و … نبوده اند احکام مختص به شهید را دارا نمی باشند.
همچنین ممکن است درگیری هایی در کشور اتفاق بیفتد که افراد مهاجم ظاهرا کافر حربی محسوب نشوند و صرفا به مسائل سیاسی و یا اقتصادی اعتراض دارند و به سبب بالاگرفتن درگیری ها و افزایش تنش ها، نیروهای نظامی جان خود را از دست بدهند. این افراد نیز چون در حال دفاع از حکومت اسلامی هستند در حکم شهید اند و قطعا اجر و ثواب شهید را دارا خواهند بود اما احکام اختصاصی شهید را دارا نیستند.
